ଯେଉଁ ଭାଷଣ ଘଣ୍ଟାଏ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତାକୁ ସେ ମାତ୍ର ଦଶ ମିନିଟ୍ରେ ସାରିଦେଲେ।
ସାହିତ୍ୟ ସଭା। ସ୍ଥାନ: ‘ବିଚାର ବିମର୍ଶ’ ସଭାଗୃହ।
ସମୟ: ସନ୍ଧ୍ୟା ଠିକ୍ ୬ଟା।
ପରିବେଶରେ ଏକ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଖେଳି ରହିଥିଲା, ଯାହାକି ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦର୍ଶାଉଥିଲା।
ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଜଣ ଅତିଥିଙ୍କ ସହ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି ଆମର ‘ପାକଳ ଲେଖକ’ ତଥା ଯୁଗଜୟୀ ସାହିତ୍ୟିକ, ବିଶ୍ୱରଞ୍ଜନ ବାବୁ। କେଶ ଧଳା, ମୁହଁରେ ଅନୁଭୂତିର ଗାର ସ୍ପଷ୍ଟ। ତାଙ୍କର ନୂତନ ଗ୍ରନ୍ଥ ‘ଶବ୍ଦର ଛାଇ ତଳେ’ ଉନ୍ମୋଚନ ତଥା ତା’ଉପରେ ଅଭିଭାଷଣ ପାଇଁ ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ସଭାର ଆୟୋଜନ।
ବିଶ୍ୱରଞ୍ଜନ ବାବୁ ଚାହିଁଲେ ସଭାଗୃହକୁ। ଷାଠିଏଟି ଚେୟାର ମଧ୍ୟରୁ ମାତ୍ର ଚାରିଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି:
୧. ଜଣେ ନିଷ୍ଠାପର ସାହିତ୍ୟପ୍ରେମୀ, ଯିଏକି ନୋଟ୍ ଖାତା ଧରି ବସିଛନ୍ତି।
୨. ଜଣେ ନିଦ୍ରାଳୁ ବ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ଭାଷଣଗୃହକୁ ଏକ ମାଗଣା ଶୟନକକ୍ଷ ଭାବି ନେଇଛନ୍ତି।
୩. ଜଣେ ଫଟୋଗ୍ରାଫର, ଯିଏ ଲାଇଟ୍ ଆଡଜଷ୍ଟ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ।
୪. ଆଉ ଜଣେ ଆୟୋଜକଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ, ଯିଏ ଖାଲି ଜାଗା ଭରିବା ପାଇଁ ବସିଛନ୍ତି।
ମୁଖ୍ୟ ଆୟୋଜକ ଧଇଁସଇଁ ହୋଇ କହିଲେ, “ସାର୍, ଆଜି ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ…।” ବିଶ୍ୱରଞ୍ଜନ ବାବୁ ହସିଦେଲେ, “ନା, ନା, ବର୍ଷା ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ଆମ ସାହିତ୍ୟପ୍ରେମୀଙ୍କର ଉପଯୁକ୍ତ ପରିସଂଖ୍ୟାନ। ଏଇମାନେ ତ ପ୍ରକୃତ ପାଠକ ଆଉ ମୋର ଭାଷଣର ବିଦଗ୍ଧ ଶ୍ରୋତା।”
ସେ ଭାଷଣ ଆରମ୍ଭ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଏ କି ଭାଷଣ!
“ମୋର ଚାରିଜଣ ପ୍ରିୟ ଶ୍ରୋତାବୃନ୍ଦ! ଲକ୍ଷେ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଭାଷଣ ଦେବା ସହଜ। କିନ୍ତୁ ଚାରିଜଣ ବଛା ବଛା ଲୋକଙ୍କ ଆଗରେ କହିବା ପାଇଁ ସାହସ ଦରକାର। ଆଜି ମୁଁ ଧନ୍ୟ।”
ସେ ଟିକିଏ ରହିଯାଇ ନିଦ୍ରାଳୁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ, ଯିଏ ମଞ୍ଚ ଆଡ଼କୁ ଢଳି ପଡ଼ୁଥିଲେ।
“ମୁଁ ଆଶା କରୁଛି, ମୋର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଙ୍କ ନିଦ୍ରାରେ କୌଣସି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁନାହିଁ। ସାହିତ୍ୟର ଗୋଟିଏ କାମ ହେଲା ଆଶ୍ରୟ ଦେବା। ଆପଣଙ୍କ ନିଦକୁ ଦେଖି ମୁଁ ଜାଣିଲି, ମୁଁ ଖୁସି ଯେ ମୋର ଭାଷଣ କୋମଳ ଶଯ୍ୟା ପରି ଶାନ୍ତ।”
ଏହା ଶୁଣି, ନୋଟ୍ ଖାତା ଧରି ବସିଥିବା ନିଷ୍ଠାପର ଶ୍ରୋତା ଜଣକ ହଠାତ୍ ଉଠିପଡ଼ି ତାଳି ମାରିଲେ।
ବିଶ୍ୱରଞ୍ଜନ ବାବୁ ଆହୁରି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଭାଷଣକୁ ଗୋଟିଏ ‘କମ୍-ଶ୍ରୋତା ସଂସ୍କରଣ’ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦେଲେ। ସାଧାରଣତଃ ଯେଉଁ ଭାଷଣ ଘଣ୍ଟାଏ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତାକୁ ସେ ମାତ୍ର ଦଶ ମିନିଟ୍ରେ ସାରିଦେଲେ।
ଶେଷରେ ସେ କହିଲେ, “ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ଭାଷଣର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ। ବରଂ, କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ ଶ୍ରୋତା ଆମକୁ ‘ବିଶେଷ’ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କଥା କହିବାର ସୁଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି। ଧନ୍ୟବାଦ, ମୋର ଚାରିଜଣ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାହିତ୍ୟିକ ବନ୍ଧୁଗଣ!”
ସଭା ଶେଷ ହେଲା। ପାକଳ ଲେଖକ ବିଶ୍ୱରଞ୍ଜନ ବାବୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ। କମ୍ ଶ୍ରୋତା ଥିବାରୁ ମଞ୍ଚରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଜଳଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା କେବଳ ସେଇ ଚାରିଜଣଙ୍କୁ ମିଳିଲା, ଯାହାକି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାହିତ୍ୟଠାରୁ ବି ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରାପ୍ତି ଥିଲା!